Eus 1960 da ...1988: Disparzhet e oa brezhoneg Baz (Departamant Ster Loar-Atlantel), un delwenn e Bourc'h Baz evel e Kerne-Veur?The disappearance of the Breton dialect of Batz

Ar vourc'h Baz (photo Daniel Clerc (https://danielclerc.fr//))

• e saozneg (english) e galleg (français)

Taolit evezh : implijet em eus "ster Loar Naoned" kentoc'h eget  "Liger Atlantel" anavezet-mat peogwir ne blij ket din tamm-ebet an neologiezh-se eus al Liger, ha ne veze morse implijet e brezhoneg pe e galleg a-raok kensakradur (?) an neologiezh "Ligérien" implijet gant ar rannvro kasaet "Pays de la Loire".

Eus 1960 da ...1988: aet eo da get brezhoneg Baz (departamant Ster Loar-Atlantel/Loire-Atlantique), un delwenn e Bourc'h Baz evel e Kerne-Veur?

Rannet e oa bet Breizh e 5 departamant e 1789.  Breizh hag a gomz brezhoneg a sell dreist-holl ouzh Penn-ar-Bed, ar Mor-Bihan hag an Aodoù-Arvor ma komzer euz an harzoù abaoe 1789 (departamantoù)

Departamant Il-ha-Gwilen tamm ebet !.

En departamant Il-ha-Gwilen (hini eus Roazhon) n'en deus tachenn vrezhonek ebet a-vremañ, (priziet e vez e teu an tachennoù brezhonek diwezhañ en departamant-se eus ar XIVvet kantved en-dro da Redon)

Departamant ster-Loar Naoned ya !

Met ar pezh a zo nebeutoc'h anavezet eo e oa departamant ar Ster Loar -izel (1965) (hag a zeuas da vezañ al Ster Loar-Atlantel e 1965) un tiriad brezhoneg betek goude ar Brezel-bed kentañ. Mervel a reas ar gomzerien brezhoneg diwezhañ eus ar "rannyezh Naoned"-se pe "rannyezh Gwerandek"-se e penn-kentañ ar bloavezhioù 1960.Gallout a rafe ar rannyezh-se bezañ sellet outañ evel un isrannyezh eus rannyezh ar Gwenedeg.(Departamant Morbihan), met e zigenvezded war-du ar fin (e-pad 100 vloaz e kement degouezh) en deus en un doare bennak he lakaet war-raok d'ur 5vet rannyezh hervez lod.

Ar gêriadenn ziwezhañ o stourm a voe Batz

Ar gêriadenn ziwezhañ o deus miret ar rannyezh-se a voe Baz, kêriadenn arouezius labourerien-holen palud-holen Gwenrann.

Klask ar vrezhonegerien diwezhañ eus Baz

Lenn e-barzh  "Yves Mathelier, le breton parlé dans le pays Guérandais" (N'eo ket un tamm eus al levr met un diverrañ hag un adstumm eus ma zu.)

Rofieg, (Roffiat) Ar gêriadenn ziwezhañ e Batz a gomze brezhoneg
E 1877 e komze brezhoneg bugale etre 8 ha 10 vloaz e Rofieg an eil re gant ar re all. (Rofieg eo kêriadenn Baz ar pellañ diouzh Bourc'h Baz)

Yann-Vari Cavalin ha Florentine Cavalin, Suzanne Moreau
Gallout a reer istimañ eo marvet ar brezhoneg gant ar re goshañ eus ar vugale-se... war-dro 1950, 1960. Enklask 1959 Jean Marie Cavalin de Trégaté (88 vloaz) ganet e Rofieg e 1871 a harp kement-se.E 1960 ha 1961 e roas Cavalin Florentine ha Suzane Moreau tammoù eus ar gaozeadennoù pemdeziek.

Skeudenn : kêriadenn Rofieg war bord ar paludiou

Komzerien passivel diwezhañ etre 1983 ha 1988

Lod kelaouerien diwezhañ evel Marie-Françoise Le Berre, aterset un tamm a-raok he marv e 1983, a c'hell bezañ sellet outo evel komzerien pasivel ar rannyezh-se (kompren a reont penn-da-benn met dic'hallus da gomz anezhi).

Merkoù a oa ivez e tlee bezañ gouezet brezhoneg gant ur vaouez gozh-tre (tost da 100 vloaz) eus unan eus kêriadennoù Baz, marvet e 1988., evel komzer pasivel da nebeutañ.

'Evel-se eo aet ar rannyezh vrezhonek da get eus bro Naoned goude 1400 vloaz a vezañs a-boan diskred warnañ, disoñjet atav, ha nac'het peurliesañ' (Yves Mathelier)

E Kernev-Veur e kaver tudenn arouezius Dolly Pentreath, kinniget alies evel ar c'herneveureg diwezhañ, met an hini unyezhek diwezhañ e oa e gwirionez. Ober a rejont un delwenn anezhi.

Netra evel-se amañ, met dav eo merkañ en deus graet Gildas Buron, mirour Mirdi Paludoù-holen Baz, labourioù bras war rannyezh Gwenrann. Un diskouezadeg war ar brezhoneg Baz a oa er mirdi.

Marteze en dije dalc’het un delwenn d’ar Brezhoneg Baz, arouez an tri den aterset diwezhañ, Jean-Marie Cavalin anavezet evel « Yannick », Cavalin Firenze ha Suzane Moreau.

Raktres evit delwennoù 'chatgpt' a zastum Yann-Vari (Jean-Marie) ha Florentine Cavalin

Dolly Pentreath, komzerez (unyezhek) diwezhañ Kernev-Veur

E miz Kerzu 1860 e voe savet ur monumant da Dolly Pentreath e iliz Paul gant ar priñs Louis Lucien Bonaparte hag ar vikel John Garrett. Un nebeud bloavezhioù goude, e 1877, e voe lidet kantved e varv gant lidoù tro-dro d'e bez, en o zouez lennadennoù testennoù kerneveurek. Merkañ a ra an darvoud-se penn-kentañ adsavidigezh ar c'herneveureg.

Ar monumant da Dolly Pentreath e porzh iliz Paol. (skeudenn Pauline Eccles, Wikipedia)

Ar Breizhad Per-Jakez Helias en deus gouestlet ur varzhoneg dezhi (e brezhoneg hag e galleg)

Helias a skrive e skritur skolveurieg ha ket penrunvan.

Barzhoneg : "Kan Dolly Pentraeth" Gant Jakez Hélias

Kanenn Dolly Pentraeth

Ma bro a daol c'hwez ar marh tomm
C'hwez al lann-pil, an douar glebiet,
Ar fank hag an neñv, se zo heñvel,
An avel-mor hag ar bern teil.
Ma bro a daol c'hwez glan ha stard,
A daole kentoh, fell din lared,
He froñdou bemdez a ya kuit
Gand anoiou an henchou Koz
    Dolly pentraeth,

Dolly pentraeth, tremen poent eo
Lezel da vond ar pez a garer.
Ar bed e-neus troket e c'hwez
Pe kuit or c'hwez d'eur bed all nevez.

Ma zud a zell war-du an heol,
War-du ar buzug, an alhweder,
Ar glao hag ar greun, se zo heñvel,
Ar bara heiz hag ar chervad.
Ma zud a zell izel ha pell,
A zelle kentoh, fell din lared,
O lagad a gollas e zell
Ha war eun dro neuz-dremm an Aotrou
    Dolly pentraeth.

Dolly pentraeth, tremen poent eo
Lezel da vond ar pez a garer.
N'eus ket deom ken na breur na c'hoar
Hag ar gendirvi oll da werza.

Ma yez a gan a-dreuz peb ger
An tadou koz, ar paour-kêz treued,
Ar beo, ar maro, se zo heñvel,

Harlu ar hed ha deiz ar Varn.

Ma yez a gan e doare Breiz,

A gane kentoh, fell din lared,

Pellaad a ra he mouez bevech

Ma tiskenn korv eur houer en douar,
    Dolly Pentraeth.

Dolly Pentraeth, tremen poent eo
Lezel da vond ar pez a garer
Gand youh diweza-oll ar hreiz
Ma teu ar peoh da respont dezañ.

Manu Lann huel , Kanenn Dolly Pentraeth

Kanenn Dolly Pentraeth (feat. Nolwenn Arzel, Sylvain Barou, Patrick Péron, David Rusaouen,...

Provided to YouTube by Paker Prod Kanenn Dolly Pentraeth (feat. Nolwenn Arzel, Sylvain Barou, Patrick Péron, David Rusaouen, Jacquy Thomas) · Manu Lann Huel · Nolwenn Arzel · Sylvain Barou · P...

https://www.youtube.com/watch?v=d2imjeSo1hY